8 Ιουλίου, 2020

Αφιέρωμα στη Μάχη της Κρήτης – 79 χρόνια μετά – 20 Μαΐου έως 31 Μαΐου του 1941 (βίντεο)

Read Time:40 Minute, 12 Second

Επιμέλεια: Σάββας Σεληθωμάς 

24 Μαΐου 2020

Αφιέρωμα στη Μάχη της Κρήτης – 79 χρόνια μετά – 20 Μαΐου έως 31 Μαΐου του 1941

Η μάχη της Κρήτης χαρακτηρίστηκε ως “η μάχη των μαχών”. Η μάχη όπου άλλαξε τη τροπή του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου. Μία επιχείρηση που ονομάστηκε “ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΕΡΜΗΣ ” και που συνέλαβε στις 21 Απριλίου του 1941 στο Σέμμερινγκ Πας (Αυστρία) μέσα στο ιδιωτικό του τραίνο και που ηγείτο ο ίδιος ο Αδόλφος Χίτλερ. Ο υποκινητής στο Συμβούλιο του Σέμμερινγ ήταν αναμφιβόλως ο στρατηγός Στουντέντ.
Η επιχείρηση διήρκεσε από τις 20 μέχρι τις 31 Μαίου του 1941 και είχε βαρύ τίμημα. Η δυσκολία που συνάντησαν οι Γερμανοί Ναζί, οι απώλειες που είχαν, έχασαν τις επίλεκτες δυνάμεις τους το 7ο Τμήμα Αλεξιπτωτιστών της αφρόκρεμας δηλαδή του Ναζιστικού στρατού, καθώς και η καθυστέρηση που είχαν από την ηρωική αντίσταση που βρήκαν από τους Κρητικούς είχε σαν αποτέλεσμα να καθυστερήσουν την είσοδο τους στη Ρωσία να τους βρει ο βαρύς Ρωσικός χειμώνας και να χάσουν τον πόλεμο.

Αξιοσημείωτο και Ανεξήγητο παραμένει το ότι :

Οι Κρητικοί είχαν αφοπλιστεί, όταν ξεκίνησε ο πόλεμος στην Ελλάδα, από το δικτατορικό καθεστώς του Μεταξά που ζήτησε πίσω τα όπλα που είχαν απαλλοτριώσει από ένα στρατώνα οι αντάρτες όταν λίγο καιρό νωρίτερα είχε ξεσπάσει στο νησί μια εξέγερση. Ο Μεταξάς ζήτησε και εκείνα τα όπλα αλλά και τα παλαιότερα που είχαν παραδοσιακά οι Κρητικοί στα σπίτια τους, δήθεν για να εξοπλίσει μονάδες που έφευγαν για το μέτωπο της Αλβανίας, φοβούμενος, όμως, στην πραγματικότητα, μια νέα εξέγερση.

Οι Κρητικοί αισθάνθηκαν χρέος να τα παραδώσουν. Γι’ αυτό άλλωστε οι πρώτοι στίχοι του ριζίτικου κάνουν λόγο για «ξαρμάτωτη Κρήτη»!

Ο ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ – ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΕΡΜΗΣ

“…Χίτλερ να μην το καυχηστείς πώς πάτησες στην Κρήτη
ξαρμάτωτη την ήβρηκες και τα παιδιά τση ‘λειπαν
στα ξένα πολεμούσανε πάνω στην Αλβανία…”

“… Κρήτη μ’ η Μεραρχία σου, αν ήτανε κοντά σου,
το Γερμανό θα ν’ έθαφτες μέσα στα χώματά σου.
Κρήτη μου όμορφο νησί, που ‘γραψες Ιστορία,
Δίχως στρατό πολέμησες μιαν αυτοκρατορία!
Τση Κρήτης τ’ Άγια Χώματα, όπου κι ανέ (ν)τα σκάψεις,
Αίμα παλικαριών θα βρεις, κόκαλα θα ξεθάψεις…”

“…Οι Άγγλοι και οι Αυστραλοί, και Ζηλανδοί ομάδι,
αντάμα με τους Έλληνες πηγαίνουνε στον Άδη.
Τέτοια ψυχή, τέτοια καρδιά, και λεβεντιά δεν είδα.
Η Κρήτη σαν να ήτονε δικήτωνε πατρίδα.
Και πολεμούσανε κι αυτοί ως ότου σκοτωθήκαν,
Κι όσοι δεν αποθάνασι αιχμάλωτοι πιαστήκαν…”

“Γιατί η Κρήτη αντέχει ακόμη , ενώ ολόκληρος η Γαλλία έπεσεν εντός οκτώ ημερών ;” ..Αδόλφος Χίτλερ

Η μάχη της Κρήτης έχει αναγνωρισθεί ως μια από τις σημαντικότερες μάχες κατά την περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η αναπάντεχη και σθεναρή ηρωική αντίσταση των Κρητικών και των συμμάχων είχε ως αποτέλεσμα να καθυστερήσει σημαντικά η κατάληψη του νησιού και η προέλαση των στρατευμάτων του Χίτλερ, ενώ χάθηκαν για τους Γερμανούς πολύτιμες δυνάμεις και στρατιωτικό υλικό. Για το έπος του Κρητικού λαού….
έχουν γραφεί και έχουν ακουστεί πολλά. Άλλωστε μια απλή περιήγηση στο νησί μαρτυρεί το μέγεθος της αντίστασης των Κρητικών. Χωριά όπως η Κάνδανος, τα Ανώγεια και η Βιάννος καταστράφηκαν ολοσχερώς από τα ναζιστικά στρατεύματα, ενώ σε κάθε γωνιά του νησιού υπάρχουν μνημεία που μας παραπέμπουν στα γεγονότα εκείνης της εποχής…

Από τη Βικιπαίδεια… την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Μάχη της Κρήτης (Γερμανικά Luftlandeschlacht um Kreta) ονομάζεται η αντιστασιακή δράση ενάντια στη Γερμανική εισβολή 1941 που έλαβε χώρα στην Κρήτη κατά τη διάρκεια του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου και συγκεκριμένα από το πρωί της 20ής Μαΐου 1941, όταν ξεκίνησε η αεροπορική έφοδος των Γερμανών με συνθηματικό όνομα «Unternehmen Merkur» (Επιχείρηση Ερμής) εναντίον του νησιού. Με την επιχείρηση αυτή οι Γερμανοί κατάφεραν να καταλάβουν το νησί από τις συμμαχικές δυνάμεις, ωστόσο αυτή τους η επιτυχία κόστισε τόσο πολύ ώστε να μην επιχειρήσουν ξανά άλλη αεροπορική έφοδο της ίδιας κλίμακας κατά την διάρκεια του πόλεμου.
Σήμερα, η μάχη της Κρήτης θεωρείται η πρώτη μεγάλη κυρίως αεροπορική επιδρομή και η μεγαλύτερη στην ιστορία. Η μάχη θεωρείται επίσης πολύ σημαντική για τους Κρητικούς λόγω της αναπάντεχης σθεναρής αντίστασης που κατέβαλαν ενάντια στους αριθμητικά ανώτερους Γερμανούς και το μεγάλο τίμημα που η επίθεσης και η επακόλουθη κατοχή είχαν στον πληθυσμό του νησιού.

Επίγραμμα

Διαβάτη στάσου προσοχή
Δω χάμω κείτονται νεκροί
που δεν επρόδωσαν ποτές
ποτέ δεν είπαν ψέματα
τύραννο δεν προσκύνησαν
Διαβάτη στάσου προσοχή
Και με άξιων νου μελέτα τους
Τι, αν χαίρεσαι το ωραίο φως
Κι αν όλο θάρρος περπατάς
Κι αν σ’ αγαπούν κι αν αγαπάς
Κι ότι καλό έχεις στη ζωή
Στο χάρισαν τούτοι οι νεκροί

Το χρονικό της μάχης της Κρήτης

20 Μαΐου 1941: Στις 6.30 το πρωί αρχίζει η Γερμανική επίθεση. Το αεροδρόμιο του Μάλεμε δέχεται έναν ανελέητο βομβαρδισμό από το επίλεκτο σώμα των γερμανικών αλεξιπτωτιστών. Το απόγευμα της ίδιας μέρας γίνεται επίθεση στο Ρέθυμνο και το Ηράκλειο. Η επίθεση συνάντησε τη σθεναρή αντίσταση των αμυνομένων που περίμεναν τον εχθρό στα σημεία επιθέσεων αφού οι Άγγλοι γνώριζαν το σχέδιο της Γερμανικής επιθέσεως Αντίσταση του λαού ήταν καθολική και άμεση.
Οι Έλληνες στρατιώτες και οι συμμαχικές δυνάμεις και όσοι από τους κατοίκους είχαν στην κατοχή τους οπλισμό αποδεκάτισαν τα πρώτα κύματα των επιτιθεμένων.

21 Μαΐου 1941: (Δεύτερη μέρα επίθεσης): Κανένα από τα αεροδρόμια δεν είχε περιέλθει στα χέρια των Γερμανών. Οι αλεξιπτωτιστές, που θεωρούνταν το φοβερό και αήττητο όπλο των Γερμανών, είχαν αποδεκατιστεί και βρίσκονταν σε φοβερά δύσκολη θέση.
Πολλά επίσης από τα αεροπλάνα ή καταρρίπτονται ή συντρίβονται χτυπημένα στο έδαφος.
Στο Ηράκλειο και στο Ρέθυμνο αποτυγχάνουν καθ’ ολοκλήρου.
Οι προσπάθειες των Γερμανών να αποβιβάσουν στρατεύματα από τη θάλασσα δεν είχαν αποτέλεσμα. Ο Αγγλικός στόλος που έπλεε γύρω από το νησί , εξουδετερώνει τη γερμανική υπομονή που κατευθύνεται προς την Κρήτη. Βυθίζονται 15 επιταγμένα σκάφη με άγνωστο αριθμό θυμάτων. Το απόγευμα της 21ης Μαΐου. Οι αλεξιπτωτιστές του 1ου συντάγματος καταλαμβάνουν το αεροδρόμιο του Μάλεμε, στο οποίο προσγειώνονται οπλιταγωγά με ένα σύνταγμα της 5ης ορεινής μεραρχίας.

22 Μαΐου 1941: Η Γερμανική αεροπορία εξαπολύει κατά του Αγγλικού ναυτικού σφοδρή επίθεση και βυθίζει πολλά πλοία .
Γίνεται προσπάθεια ανακάλυψης του αεροδρομίου του Μάλεμε από ελληνικές και συμμαχικές δυνάμεις χωρίς αποτέλεσμα. Η 5η ορεινή μεραρχία αντεπιτίθεται και διεξάγονται μερικές από τις πιο αιματηρές μάχες όλης της επιχείρησης. Οι Έλληνες και οι σύμμαχοι πολεμούν υποχωρώντας , όμως υποκύπτουν στην τέλεια οργάνωση και τον εξοπλισμό του εχθρού, πράγματα που οι υπερασπιστές της Κρήτης δεν διέθεταν.

23 Μαΐου 1941: Ο Τσόρτσιλ στέλνει μήνυμα στο στρατηγείο και τονίζει «Η μάχη της Κρήτης πρέπει να κερδισθεί».

24 Μαΐου 1941: Οι βομβαρδισμοί των πόλεων της Κρήτης συνεχίζονται. Στα Χανιά οι Γερμανοί παίρνουν την πρωτοβουλία των κινήσεων. Οι αμυνόμενοι στο Ρέθυμνο και το Ηράκλειο δηλώνουν ότι θα συνεχίσουν τη μάχη «μέχρι εσχάτων».

25 Μαΐου 1941: Οι Γερμανοί καταλαμβάνουν την Κάντανο.

26 Μαΐου 1941: Καταλαμβάνεται ο Γαλατάς. Οι συμμαχικές δυνάμεις μάχονται για να προστατέψουν τα Χανιά. Ο στρατηγός Φρόϊμπεργκ με δήλωσή του επισημαίνει τη δύσκολη θέση στην οποία έχουν περιέλθει οι συμμαχικές δυνάμεις.

27 Μαΐου 1941: Ο αρχιστράτηγος της Μέσης Ανατολής Ουέιβελ στέλνει μήνυμα να αποχωρήσουν οι συμμαχικές δυνάμεις από την Κρήτη. Για τη μεταφορά και διάσωσή τους στέλνονται πλοία του βρετανικού στόλου. Αυτή τη μέρα καταλαμβάνονται τα Χανιά και το λιμάνι της Σούδας.

28 Μαΐου 1941: Αρχίζει η αποχώρηση των συμμαχικών δυνάμεων προς τα Σφακιά.
Οι Βρετανοί χωρίς να ενημερώσουν τις Ελληνικές δυνάμεις τη νύχτα εκκενώνουν την πόλη του Ηρακλείου και επιβιβάζονται στα πλοία που για το σκοπό αυτό καταφθάνουν στο λιμάνι. Εν τω μεταξύ Ιταλικά στρατεύματα που προέρχονται από τα Δωδεκάνησα, αποβιβάζονται στην Σητεία και καταλαμβάνουν το νομό Λασιθίου.

29-30 Μαΐου 1941: Ως τις 30 Μαΐου πέφτουν το Ηράκλειο και το Ρέθυμνο κάτω από την πίεση των Γερμανικών δυνάμεων, που προχωρώντας προς Ανατολάς ενώνονται με τους αλεξιπτωτιστές.

30 Μαΐου 1941 : ο στρατηγός Φράϊμπεργκ αποχωρεί από την Κρήτη.

1η Ιουνίου 1941: Ολοκληρώνεται η αποχώρηση των Βρετανικών δυνάμεων, που είχαν συγκεντρωθεί στα νότια παράλια της Κρήτης. Με πλοία του συμμαχικού στόλου μεταφέρονται αρχικά στην Αίγυπτο, μετά στην Νότια Αφρική για να καταλήξουν στο Λονδίνο.
Μαζί τους έφυγαν και ο βασιλιάς και η Ελληνική κυβέρνηση. Οι δυνάμεις που δεν κατορθώνουν να επιβιβαστούν και που ο αριθμός τους ανέρχεται σε 5.500 άτομα περίπου παραδίδονται, συλλαμβάνονται ή καταφεύγουν στα βουνά.
Η Γερμανική κατοχή απλώνεται σε όλο το νησί. Η Γερμανική σημαία κυματίζει παντού, ταυτόχρονα αρχίζει και η αντίσταση του Κρητικού λαού.

Η Μάχη της Κρήτης.

Μάννα, σου λέω, δε μπορώ τους Ούννους να δουλεύω

κι’ αν είμαι τίμιος Έλληνας, τους Κρητικούς ζηλεύω!

Θα πάρω το ντοφέκι μου, που το ζητούν οι Ούννοι,

που απ’ αυτούς αν μπόραγα, δε θάμενε ρουθούνι.

Και θε να πάνω κατά ‘κει, κάτω κατά την Κρήτη

νάχω παλάτι το βουνό, τον Ψηλορείτη σπίτι.

Κι’ ας έρθουν να το πάρουνε, ναζήδες και φασίστες,

θα τους αλλάξω και των δυο τις άτιμές τους πίστες.

Με παίνεψαν και μ’ είπανε πως είμαι παλικάρι

και το μαχαίρι, διάταξαν, να βάλω στο θηκάρι.

Μα ξέρω εγώ σαν χριστιανός και να θαρρώ δεν παύω

πως αν τους δώσω μάχαιραν, μάχαιραν θε νά λάβω.

Γι’ αυτό αν είν’ αυτός, που λεν, ο πιο μεγάλος ψεύτης

εγώ θα πάρω τα βουνά, θα πάω να γίνω Κλέφτης.

Μάννα μου, Ελλάδα, έχε γεια! Πηγαίνω για την Κρήτη,

μα θα ξανάρθω γρήγορα στο ελεύθερό μου σπίτι…

ΕΘΝΙΚΟΣ ΚΗΡΥΚΑΣ, Νέα Υόρκης, 1941.

Αρχείο-Συλλογή : Δανδόλειος Βιβλιοθήκη.

Ο αφανισμός της Κανδάνου: Το απάνθρωπο έγκλημα πολέμου των Ναζί στην Κρήτη

78 χρόνια από το Ολοκαύτωμα της Κανδάνου. Οι Ναζί αφάνισαν ολόκληρο το χωριό και εκτέλεσαν όλους τους κατοίκους. Το συγκλονιστικό χρονικό ενός στυγερού εγκλήματος πολέμου.

Ο αφανισμός της Κανδάνου: Το απάνθρωπο έγκλημα πολέμου των Ναζί στην Κρήτη (εικόνες)

Ο αφανισμός της Κανδάνου είναι ένα από τα πιο εμφανή εγκλήματα πολέμου που διέπραξε η ναζιστική πολεμική μηχανή κατά την διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και «στιγμάτισε» με μελανά χρώματα την Κρήτη αλλά και το ελληνικό πνεύμα αντίστασης.

Μετά την σφαγή στο Κοντομαρί, όπου Γερμανοί στρατιώτες εκτέλεσαν Κρητικούς για να πάρουν εκδίκηση λόγω των απωλειών που γνώρισαν κατά την διάρκεια της Μάχης της Κρήτης, σημειώθηκε μια ακόμα πιο απάνθρωπη ενέργεια από τους Ναζί.

Το χρονικό του εγκλήματος πολέμου

Στις 3 Ιουνίου 1941 οι Γερμανοί κατακτητές κατέστρεψαν ολοσχερώς το χωριό Κάνδανος Χανίων και εκτέλεσαν 180 από τους κατοίκους του, σε αντίποινα για την αντίσταση που πρόβαλαν κατά τη διάρκεια της Μάχης της Κρήτης (20 -31 Μαΐου 1941). Πρόκειται για ένα από τα πιο σοβαρά εγκλήματα πολέμου των Γερμανών στην Ελλάδα.

Η Κάνδανος ή Κάντανος βρίσκεται στο κέντρο του Νομού Χανίων, στο δρόμο που συνδέει τα Χανιά στα βόρεια με την Παλαιόχωρα στα νότια. Βομβαρδίστηκε από τις πρώτες ημέρες της γερμανικής εισβολής στη Μεγαλόνησο, επειδή η περιοχή θεωρήθηκε στρατηγικής σημασίας για τις επιχειρήσεις τους.

Στις 23 Μαΐου ένα μηχανοκίνητο απόσπασμα προσπάθησε να την καταλάβει, αλλά οι ντόπιοι με αυτοσχέδια όπλα κατόρθωσαν να τους απωθήσουν. Την επόμενη ημέρα οι Γερμανοί επανήλθαν με υπέρτερες δυνάμεις και στις 25 Μαΐου κατέλαβαν το χωριό, ενώ οι Κρήτες μαχητές διασκορπίστηκαν στα γύρω βουνά.

Στις 3 Ιουνίου, δύναμη του 3ου τάγματος αλεξιπτωτιστών υπό τον υπολοχαγό Χορστ Τρέμπες έφθασε στο χωριό για να προβεί σε αντίποινα για τον θάνατο 25 Γερμανών στρατιωτών κατά τη διάρκεια των μαχών για την κατάληψη της Κανδάνου (23-25 Μαΐου).

Οι Γερμανοί αλεξιπτωτιστές εκτελούσαν διαταγές του αρχηγού τους, στρατηγού Κουρτ Στούντεντ και την προηγουμένη ημέρα είχαν ξεκινήσει τα αντίποινα στη Κρήτη, εκτελώντας αμάχους στο χωριό Κοντομαρί Χανίων.

αφανισμός της Κανδάνου

Ο αφανισμός της Κανδάνου

Αμέσως, οι Γερμανοί άρχισαν να πυρπολούν τα σπίτια της Κανδάνου και μέσα σε λίγες μέρες την κατέσκαψαν κυριολεκτικά. Φόνευσαν όλους τους κατοίκους που είχαν απομείνει, περίπου 180, και απαγόρευσαν με ποινή θανάτου την επίσκεψη του χώρου, καθώς και την ανοικοδόμησή του.

Η καταστροφή τής Κανδάνου και η δολοφονία αμάχων αποτελεί ένα από τα πολλά εγκλήματα που διέπραξαν στην Ελλάδα οι Γερμανοί.

Για να δικαιολογήσουν την πράξη τους ανάρτησαν Τρεις επιγραφές, μοναδικά ιστορικά μνημεία σε όλη την Ευρώπη, καθώς οπουδήποτε κι αν κατέστρεψαν, δεν άφησαν γραπτά την απόδειξη του εγκλήματος τους, αλλά και δεν τόνισαν τόσο πολύ την αντίσταση που συνάντησαν.

Στις δύο πινακίδες-επιγραφές, που είχαν τοποθετηθεί στις εισόδους της Καντάνου από Παλαιόχωρα κι από Χανιά αντίστοιχα, ήταν γραμμένα με ελληνικά και γερμανικά τα παρακάτω:

“Δια την κτηνώδη δολοφονίαν Γερμανών αλεξιπτωτιστών, αλπινιστών και του Μηχανικού, από άνδρας γυναίκας και παιδιά και παπάδες μαζί και διότι ετόλμησαν να αντισταθούν κατά του Μεγάλου Ράιχ, κατεστράφη την 3-6-1941 η Κάνδανος εκ θεμελίων, δια να μη επανοικοδομηθεί πλέον ποτέ”.

Και κάπως ανορθόγραφα στη δεύτερη:” ΩΣ ΑΝΤΙΠΟΙΝΟΝ ΤΩΝ ΑΠΩ ΟΠΛΙΣΜΕΝΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΑΝΔΡΩΝ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΕΚ ΤΩΝ ΟΠΙΣΘΕΝ ΔΟΛΟΦΟΝΗΘΕΝΤΩΝ ΓΕΡΜΑΝΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΩΝ ΚΑΤΕΣΤΡΑΦΗ Η ΚΑΝΔΑΝΟΣ”.

αφανισμός της Κανδάνου

Τέλος, το περιεχόμενο στην τρίτη μαρμάρινη πλάκα που έφεραν οι κατακτητές το 1943 είναι: “Εδώ υπήρχε η Κάντανος – Κατεστράφη προς εξιλασμόν της δολοφονίας 25 Γερμανών Στρατιωτικών”.

αφανισμός της Κανδάνου

Μετά τη συνθηκολόγηση της Γερμανίας, ο στρατηγός Κουρτ Στούντεντ συνελήφθη από τους Βρετανούς και τον Μάιο του 1947 δικάσθηκε από στρατοδικείο για τα εγκλήματα πολέμου της Βέρμαχτ στην Κρήτη και καταδικάσθηκε σε φυλάκιση πέντε ετών.

Το αίτημα των ελληνικών αρχών για την έκδοσή του στην Ελλάδα απορρίφθηκε από τους Συμμάχους. Ο Στούντεντ δεν έμεινε για πολύ στη φυλακή και αποφυλακίστηκε για λόγους υγείας το 1948. Πέθανε σε ηλικία 88 ετών, το 1978.

αφανισμός της Κανδάνου

Το Ολοκαύτωμα της Βιάννου: Ένα αποτρόπαιο έγκλημα – τομή στη σύγχρονη Ιστορία

Το Ολοκαύτωμα της Βιάννου: Ένα αποτρόπαιο έγκλημα - τομή στη σύγχρονη Ιστορία

«Επιχείρηση Βιάννος: Οι στόχοι της ημέρας δεν εκπληρώθηκαν. Μέχρι στιγμής, 280 Έλληνες οι οποίοι προσπάθησαν να διαφύγουν κατά τους πυροβολισμούς σκοτώθηκαν. Τα χωριά Κάτω Σύμη και Πεύκος κάηκαν. Ο ανδρικός πληθυσμός της Άνω Βιάννου συνελήφθη. Τώρα, συνολικά έχουν συλληφθεί 310 άνδρες…» Απόσπασμα από το τηλεγράφημα του εκκαθαριστικού κλιμακίου της Βιάννου προς τη διοίκηση του Φρουρίου Κρήτη, 15.9.1943, 4.00 πμ

Από τις 14 έως τις 16.9.1943 τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής δολοφόνησαν άνανδρα και εν ψυχρώ, με βάση ένα καλά μελετημένο σχέδιο, πάνω από 400 πολίτες, αγαπημένους μας γονείς, συγγενείς και συνεπαρχιώτες, ενώ κατέστρεψαν τα χωριά της Βιάννου και της Δυτικής Ιεράπετρας, σε ένα από τα ειδεχθέστερα εγκλήματα του Γ’ Ράιχ σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.

Δυνάμεις τριών ανεπτυγμένων λόχων με όλους τους αξιωματικούς, της 22ας Μεραρχίας Πεζικού με έδρα τις Αρχάνες, υπό τη Διοίκηση του Φρίντριχ Βίλχελμ Μίλλερ  χτύπησαν ανελέητα τη Βιάννο βάσει της λακωνικής και εξαιρετικά σκληρής εντολής του Στρατηγού Μπρούνο Όσβαλντ Μπρόγιερ, Διοικητή του «Φρουρίου Κρήτη»: «Καταστρέψατε την επαρχία Βιάννου. Εκτελέσατε πάραυτα, χωρίς διαδικασία, τους άρρενες που είναι πάνω από 16 ετών καθώς και όλους όσοι συλλαμβάνονται στην ύπαιθρο, ανεξαρτήτως φύλου και ηλικίας».

Ένα έγκλημα – τομή στην Ιστορία

Το Ολοκαύτωμα των χωριών της Βιάννου και της Δυτικής Ιεράπετρας αποτελεί τομή στην εγκληματική πρακτική των εθνικοσοσιαλιστών στην περίοδο της Κατοχής. Ας δούμε μερικά χαρακτηριστικά στοιχεία, που το καθιστούν ένα από τα πιο αποτρόπαια και ιστορικής σημασίας εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας του Γ’ Ράιχ σε ολόκληρη την Ευρώπη:

  1. Το Ολοκαύτωμα της Βιάννου είναι το πρώτο στην Ελλάδα μετά την συνθηκολόγηση της Ιταλίας με τους Συμμάχους και αποτελεί μία εξαιρετικά σκληρή αντίδραση των Γερμανών στο ενδεχόμενο αμφισβήτησης της κυριαρχίας τους. Εγκαινιάζει ουσιαστικά την περίοδο βαρύτατης κλιμάκωσης της γερμανικής τρομοκρατίας, καθώς μπαίνουμε στο τελευταίο και πιο σκληρό έτος της Γερμανικής Κατοχής.
  2. Σε αντίθεση με όσα είχε διαδώσει η γερμανική μεταπολεμική προπαγάνδα, το έγκλημα κατά της ανθρωπότητας στη Βιάννο, όπως και τα περισσότερα άλλωστε στην Ελλάδα, διεπράχθη από τον τακτικό γερμανικό στρατό και όχι τα SS ή παραστρατιωτικές οργανώσεις εθνικοσοσιαλιστών. Εμβρόντητη η γερμανική κοινή γνώμη, που επί δεκαετίες πίστευε ότι η Βέρμαχτ δεν βούτηξε τα χέρια της σε αίμα αθώων, στις αρχές του 2000 έμαθε, με καθυστέρηση δεκαετιών, από μία έκθεση ντοκουμέντων που περιόδευσε ανά τη γερμανική επικράτεια την καλά κρυμμένη φοβερή αλήθεια. Θυμάμαι τις αντιδράσεις των απλών, καθημερινών πολιτών στο Μπίλεφελντ το 2002, στο πρώτο μου ταξίδι στη Γερμανία: έκπληξη, αμηχανία, λύπη, ντροπή, θυμός. Και λίγο μετά, διάθεση να συζητήσουν για το πώς θα επανορθώσουν!…
  3. Τα γερμανικά στρατεύματα, αν και προέρχονταν από χριστιανικό έθνος, δεν σεβάστηκαν ούτε ιερό ούτε όσιο: χτύπησαν την ημέρα της ανυψώσεως του Τιμίου Σταυρού, τοπικής εορτής του Αμιρά, του χωριού μου και επίκεντρου της Θυσίας με 117 νεκρούς. Αιφνιδίασαν έτσι τους κατοίκους, που δεν μπορούσαν να διανοηθούν ότι την πιο ιερή ημέρα για την περιοχή θα γίνει αυτό το πρωτοφανές μακελειό. Ό,τι δηλαδή έκαναν μερικούς μήνες αργότερα, τον Απρίλιο του 1944, στους Πύργους και το Μεσόβουνο Εορδαίας όπου χτύπησαν τις άγιες μέρες της Μεγάλης Εβδομάδας. Κι αυτή η εγκληματική πρακτική παραβιάζει κατάφωρα το Δίκαιο του Πολέμου αλλά και κάθε κανόνα δικαίου και ηθικής.
  4. Σοκάρει ο κυνισμός των γερμανικών στρατευμάτων Κατοχής, όπως αποτυπώνεται στη χαλκευμένη αναφορά των ναζί: 280 πολίτες είχαν ήδη εκτελεστεί την πρώτη μέρα της τριήμερης Σφαγής της Βιάννου αλλά αυτό δεν ήταν αρκετό για τους διψασμένους για αίμα κατακτητές˙ συνέχισαν για άλλες δύο μέρες προκειμένου να ολοκληρώσουν το προμελετημένο, όπως οι ίδιοι ομολογούν, έγκλημά τους. Όμως, ακόμη πιο επονείδιστη κι από το ίδιο το φρικτό έγκλημα είναι η προσπάθεια των ναζί να επιρρίψουν την ευθύνη για τις εκτελέσεις στα θύματά τους, τα οποία, δήθεν, «προσπάθησαν να διαφύγουν»! Μία πρακτική που, όπως επισημαίνει ο Σεμπάστιαν Χάφνερ [2] έγινε για πρώτη φορά γνωστή τον Ιανουάριο του 1919, κατά την εν ψυχρώ δολοφονία από τα Freicorps των κομμουνιστών ηγετών του Σπάρτακου Ρόζας Λούξενμπουργκ και Καρλ Λίμπκνεχτ.
  5. Το Ολοκαύτωμα της Βιάννου ήταν πιθανώς προαποφασισμένο και, πάντως, καλά σχεδιασμένο: όπως προκύπτει τόσο από το τηλεγράφημα της Βέρμαχτ όσο και από την «τουριστική» επίσκεψη ενός Γερμανού αξιωματικού λίγες βδομάδες πριν το Ολοκαύτωμα, φαίνεται ότι οι Γερμανοί είχαν πάρει τις αποφάσεις τους, ανεξάρτητα από την ενέδρα των ανταρτών στη Σύμη. Σύμφωνα με τον Γιώργο Χρηστάκη, η απειλή του Χάρτμαν, διευθυντή της Γερμανικής Αστυνομίας στο Νομό Ηρακλείου, σε Βιαννίτες που είχαν συλληφθεί μετά το σαμποτάζ που είχε γίνει στο αεροδρόμιο του Καστελίου της Πεδιάδος τον Ιούλιο του 1943 ήταν σαφής: «Θα την κάψω τη Βιάννο, γιατί υπάρχει εκεί οργανωμένη αντίσταση και υποθάλπουν αντάρτες και Άγγλους και γιατί είναι φωλιά ανταρτών τα βουνά της». Συνεπώς, ανεξαρτήτως αφορμής, το Ολοκαύτωμα της Βιάννου ήταν προαποφασισμένο καιρό πριν! Και στη Βιάννο, και στο Κομμένο και στα Καλάβρυτα και στους Πύργους και το Μεσόβουνο, και στον Χορτιάτη, παντού, τα γερμανικά στρατεύματα ανακάλυπταν μία αφορμή (συνήθως μία πράξη της Αντίστασης) για να αιματοκυλίσουν την περιοχή αλλά η αιτία ήταν άλλη: η διάθεση των Γερμανών να εκδικηθούν και να τρομοκρατήσουν τον ανυπότακτο λαό μας. Όσοι λοιπόν, ρίχνουν το ανάθεμα στην Αντίσταση για τα ναζιστικά εγκλήματα, ουσιαστικά, ακόμη κι αν δεν το θέλουν, μοιάζουν να ασπάζονται τη λογική της νέας τάξης πραγμάτων, που απαιτούσε υποταγή και συνεργασία με τις αρχές Κατοχής προκειμένου «να μην έχουμε προβλήματα». Όμως ο λαός μας, τιμώντας την Ιστορία του, απέρριψε ασυζητητί την «προσφορά» αυτή των κατακτητών και των συνεργατών τους, οργανώθηκε στην Εθνική Αντίσταση και συνέβαλε στην απελευθέρωση της Ελλάδας, της Ευρώπης και της ίδιας της Γερμανίας από τον χιτλερικό εφιάλτη, κάτι που, όπως ακούραστα επαναλαμβάνει ο Μανώλης Γλέζος, η σύγχρονη δημοκρατική Γερμανία οφείλει να μη λησμονεί!
  6. Ο ειδεχθής χαρακτήρας του εγκλήματος: πέραν των ανδρών και των εφήβων 16 ετών και άνω, οι Γερμανοί έσφαξαν εγκύους, παιδιά, υπερήλικες, ανάπηρους και τετραπληγικούς, κατάκοιτους ανθρώπους. Ξεχωρίζει το μαρτύριο των αδελφών Ευαγγελίας, Μαρίας και Στυλιανού Βερβελάκη, 8,10 και 12 ετών αντιστοίχως, που δολοφονήθηκαν με φοβερά βασανιστήρια για να αποκαλύψουν πού είχαν κρυφτεί οι γονείς τους. Φέρνω συνεχώς στη μνήμη μου το εξής γεγονός: την Κυριακή 15.9.2013, αμέσως μετά την ομιλία μου για τα 70 χρόνια από το Ολοκαύτωμα της Βιάννου, με πλησίασε και με αγκάλιασε συγκινημένος ένας ηλικιωμένος άνθρωπος. Ήταν ο μεγαλύτερος αδελφός της οικογένειας Βερβελάκη, που είχε κρυφτεί μαζί με τους γονείς του και γλύτωσε το θάνατο, αλλά που από τότε πενθεί και βασανίζεται για το χαμό των αγαπημένων του αδελφιών.
  7. Είχε προηγηθεί η παραπλάνηση των πολιτών των χωριών της Βιάννου από τα γερμανικά στρατεύματα την προηγούμενη ακριβώς ημέρα, κατά την προσφιλή τακτική των ναζί: όπως εγγυήθηκαν οι Γερμανοί στον Άγιο Βασίλειο στις 13.9.1943, όσοι άντρες είχαν κρυφτεί για να αποφύγουν τις τρομοκρατικές διαθέσεις των Γερμανών μετά την ενέδρα της Σύμης, έπρεπε να γυρίσουν στα σπίτια τους και δεν θα είχαν, σ’ αυτή την περίπτωση, τίποτα να φοβηθούν, άλλως θα την πλήρωναν τα γυναικόπαιδα. Οι περισσότεροι πολίτες έδωσαν βάση στη δέσμευση αυτή του γερμανικού στρατού, γύρισαν και κοιμήθηκαν στα σπίτια τους και το πρωί εκτελέστηκαν εν ψυχρώ από τον τακτικό γερμανικό στρατό, που αθέτησε, χωρίς αιδώ, τον λόγο της στρατιωτικής του τιμής.
  8. Οι σφαγείς χόρευαν επί των πτωμάτων και ειρωνεύονταν τις χαροκαμένες γυναίκες: αμέσως μετά τη στυγερή δολοφονία 117 ανθρώπων στο χωριό μου, τον Αμιρά πήγαν σ’ ένα σπίτι δίπλα στον τόπο εκτελέσεων, έτρωγαν τα καλούδια που τους είχαν δώσει τα παιδιά του χωριού μας, (ανάμεσα σ’ αυτά και ο πατέρας μου), για να τους καλοπιάσουν και να μη σκοτώσουν τους ανθρώπους, έπιναν και φώναζαν ναζιστικά συνθήματα, ενώ παράλληλα ειρωνεύονταν τις ολοφυρόμενες γυναίκες. Το ίδιο έκαναν αμέσως μετά και στον Κρεββατά. Και στη συνέχεια απέστειλαν το χαλκευμένο τηλεγράφημά τους.
  9. Τρομοκρατώντας τους επιζώντες δεν άφησαν να ταφούν τα πτώματα, διαπράττοντας μέγιστη ύβρη εναντίον των νεκρών. Κι όταν το επέτρεψαν, αυτό ήταν αδύνατο γιατί οι χαροκαμένες γυναίκες και τα ορφανά δεν είχαν εργαλεία και το έδαφος ήταν σκληρό. Έτσι, όπως αποκαλύπτει και η περίφημη έκθεση της «Επιτροπής Διαπιστώσεως Ωμοτήτων εν Κρήτη», με την υπογραφή των σπουδαίων διανοούμενων Καζαντζάκη, Κακριδή, Καλλιτσουνάκη,τα σκυλιά ολοκλήρωσαν το έργο των στυγερών δολοφόνων.
Η ΔΙΑΤΑΓΗ ΤΟΥ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΤΗΣ ΒΙΑΝΝΟΥ

Ο Γολγοθάς των επιζώντων

Ο χιτλερικός Αρμαγεδδών χτύπησε ανελέητα τη μαρτυρική επαρχία μας αφήνοντας πίσω του πάνω από 400 νεκρούς, δέκα χωριά ολοσχερώς κατεστραμμένα κι ολόκληρη την (ενιαία τότε) επαρχία Βιάννου λεηλατημένη, ερειπωμένη και βυθισμένη στο πένθος. Την κορύφωση του δράματος θα ακολουθούσε ο Γολγοθάς όσων επέζησαν: ανείπωτος πόνος, βαθύ πένθος, προσφυγιά, φτώχεια κι εξαθλίωση, βάναυση εκμετάλλευση, συνθήκες ζωής που είναι αδύνατον να περιγραφούν. Ο πατέρας μου ήταν επτά ετών στις 14 Σεπτέμβρη 1943, την ημέρα που έχασε τον κόσμο γύρω του και φόρεσε παπούτσια σχεδόν δέκα χρόνια μετά, όπως και τα περισσότερα ορφανά. Αναρωτήθηκε ποτέ κανείς πόσα παιδιά δεν κατόρθωσαν να σπουδάσουν και καταδικάστηκαν σε μία σκληρή ζωή; Και το χειρότερο: σκέφτηκε κανείς το δράμα όσων αναγκάστηκαν για να επιβιώσουν να μεταναστεύσουν στη Γερμανία για να δουλέψουν στις φάμπρικες των σφαγέων τους; Όμως ο πόνος και ο Γολγοθάς της επιβίωσης δεν μετέτρεψε τους επιζήσαντες του Ολοκαυτώματος και τις οικογένειες των θυμάτων σε σκληρούς, αυταρχικούς και μισαλλόδοξους αλλά ανεκτικούς, δημοκράτες κι αγωνιστές. Όπως λέει άλλωστε το σύνθημα σε τοίχο σπιτιού των Ανωγείων: «Ανώγεια, Βιάννο, Κάνδανο τα κάψαν οι ναζί, φασίστες δεν χωρούνε σε τούτο το νησί».

Ευλόγως λοιπόν, ο Σεπτέμβρης για το λαό της μαρτυρικής και ηρωικής επαρχίας Βιάννου, που αντιστάθηκε όσο λίγοι στο φασισμό, είναι μήνας ιερός, μήνας άφατου πόνου, πένθους και θλίψης. Αλλά και κορύφωσης του αγώνα για Δικαιοσύνη και Αποζημίωση, Δικαιοσύνη και Επανόρθωση!

Σημειώσεις:

1. Αντίγραφο του αυθεντικού τηλεγραφήματος της Βέρμαχτ μας ενεχείρισε, κατά την επίσκεψή μας στο Βερολίνο τον Ιούνιο του 2013, ο σπουδαίος ιστορικός Δρ Μάρτιν Ζέκεντορφ.

2.  «Αψηφώντας τον Χίτλερ. Ιστορία ενός Γερμανού», Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2004.

Αριστομένης Ι. Συγγελάκης, Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών, Μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα και της Ένωσης Θυμάτων Ολοκαυτώματος Δήμου Βιάννου. aristomenis.syngelakis@gmail.com

ΜΝΗΜΕΙΟ ΕΚΤΕΛΕΣΘΕΝΤΩΝ ΣΤΗ ΒΙΑΝΝΟ
ΒΙΑΝΝΟΣ

Δείτε τα βίντεο για το ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ ΤΗΣ ΒΙΑΝΝΟΥ:

Όταν η «επιχείρηση Ερμής» μετατράπηκε σε νεκροταφείο των ναζί αλεξιπτωτιστών

Το χρονικό, οι πρωτιές και οι ηρωικές στιγμές της πολυθρύλητης Μάχης της Κρήτης

Όταν η «επιχείρηση Ερμής» μετατράπηκε σε νεκροταφείο των ναζί αλεξιπτωτιστών

«Χίτλερ να μη το καυχηθείς πως πάτησες την Κρήτη. Ξαρμάτωτη την ήβρηκες  και λείπαν τα παιδιά της»… Αυτοί είναι οι πρώτοι στίχοι, ίσως του πιο γνωστού ριζίτικου τραγουδιού που αναφέρεται στη πολυθρύλητη Μάχη της Κρήτης.

Crete11

Ο στίχοι αυτοί κρύβουν μια προφανή αλήθεια αλλά και ένα μικρό… λάθος. Η προφανής αλήθεια είναι πως, όντως, ο Χίτλερ «πάτησε» την Κρήτη αφού μετά από έντεκα ημέρες σκληρών μαχών κατάφερε να την κατακτήσει. Το μικρό «λάθος» είναι πως ουδέποτε ο φύρερ του Γ’ Ράιχ καυχήθηκε για αυτή τη νίκη του.

Crete8

Το κόστος που κλήθηκε να πληρώσει ήταν βαρύ. Οι Κρήτες και οι σύμμαχοι «έδωσαν» στη ναζιστική Γερμανία ένα σκληρότατο μάθημα και την ανάγκασαν να αναθεωρήσει πολλά από τα στρατηγικά σχέδια που είχαν εκπονήσει.

Crete3

Η Μάχη της Κρήτης, δεν συγκαταλέγεται ανάμεσα στις μεγαλύτερες μάχες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου αλλά αυτό οφείλεται σε έναν και μόνο λόγο. Στους μικρούς αριθμούς. Κατά τ’ άλλα, όμως, έχει πάρει τη δική της θέση ανάμεσα στις σπουδαιότερες και αυτό είναι κάτι που αναγνωρίζουν νικητές και ηττημένοι.

Το χρονικό της Μάχης της Κρήτης

Crete7

Από την αρχή του Β’ΠΠ, η Κρήτη, εξαιτίας της γεωγραφικής της θέσης, βρέθηκε στο επίκεντρο της προσοχής τόσο των συμμαχικών δυνάμεων όσο και του Χίτλερ.

Η επίθεση κατά της μεγαλονήσου, ξεκίνησε το πρωί της 20ης Μαΐου 1941, όταν -σύμφωνα με τα αρχεία του ελληνικού Γενικού Επιτελείου Στρατού- άρχισε η από αέρος μεταφορά ναζιστικών στρατευμάτων στο νησί.

Μετά από σφοδρό βομβαρδισμό, πολυάριθμα σμήνη μεταφορικών αεροσκαφών άρχισαν να πραγματοποιούν ρίψεις αλεξιπτωτιστών στην περιοχή του Μάλεμε στα Χανιά. Ακολούθησε σκληρός αγώνας, στον οποίο συμμετείχε σύσσωμος ο Κρητικός λαός ανεξαρτήτως φύλλου και ηλικίας με τον πενιχρό οπλισμό που διέθετε.

Crete9

Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης που είχε λάβει από το ναζιστικό επιτελείο την κωδική ονομασία «Ερμής», οι Γερμανοί κατόρθωσαν να δημιουργήσουν ένα μικρό προγεφύρωμα στα ανατολικά του Ταυρωνίτη ποταμού και να θέσουν υπό τα πυρά τους το αεροδρόμιο Μάλεμε και το ύψωμα 107, από το οποίο ελέγχονταν η ευρύτερη περιοχή του αεροδρομίου.

Το απόγευμα της 20ης Μάη οι εισβολείς επιτέθηκαν σε Ρέθυμνο και Ηράκλειο αλλά οι αλεξιπτωτιστές σε αυτές τις περιοχές υπέστησαν τρομακτικές απώλειες και δεν μπόρεσαν να σημειώσουν την παραμικρή επιτυχία.

Crete10

Οι μικρές διαδοχικές νίκες που πετύχαιναν οι Κρήτες πολεμιστές και οι συμμαχικές δυνάμεις ανέβασε το ηθικό και έτσι επιχειρήθηκε ανακατάληψη των εδαφών που είχαν καταλάβει οι Γερμανοί, ωστόσο, απέτυχαν.

Η αποτυχία αυτή έκρινε, ουσιαστικά, και την τύχη του νησιού καθώς η υπεροπλία των Γερμανών σε όλα τα επίπεδα άρχισε πλέον να είναι ξεκάθαρη. Τυπικά, ωστόσο, η μάχη τελείωσε την 1η Ιουνίου όταν αποχώρησαν από το νησί και οι τελευταίοι συμμαχικοί σχηματισμοί.

Crete2

Στις ημέρες που μεσολάβησαν, ωστόσο, οι Γερμανοί υπέστησαν μεγάλες απώλειες καθώς οι Κρήτες υπερασπίστηκαν το νησί τους με κάθε μέσο… Ακόμα και με πέτρες, όπως θα δούμε παρακάτω.

Οι απώλειες ντόπιων, Συμμάχων και ναζί σε αριθμούς

Οι απώλειες και από τις δύο πλευρές υπήρξαν πολύ σοβαρές. Ο Διοικητής του ΧΙ Γερμανικού Σώματος Αεροπορίας Αντιπτέραρχος Στούντεντ αναγκάστηκε να ομολογήσει ότι η Κρήτη υπήρξε «ο τάφος των Γερμανών Αλεξιπτωτιστών».

Crete6

Σύμφωνα πάντα με τα επίσημα στοιχεία του ελληνικού ΓΕΣ οι απώλειες έχουν ως εξής:

-Έλληνες: Νεκροί 426 και μεγάλος αριθμός τραυματιών και αιχμαλώτων.

-Βρετανοί: Νεκροί 1.742, τραυματίες 1.737 και αιχμάλωτοι 11.835. Επίσης βυθίστηκαν 2 καταδρομικά, 6 αντιτορπιλικά και απωλέσθηκαν πάνω από 2.000 αξιωματικοί και ναύτες.

-Γερμανοί: Νεκροί 1.990, αγνοούμενοι 1.995 και σοβαρός αριθμός τραυματιών. Συνολικά (νεκροί, τραυματίες και αγνοούμενοι) οι απώλειες του επίλεκτου σώματος των Γερμανών αλεξιπτωτιστών ξεπέρασαν τους 8.000 άνδρες. Οι απώλειες σε αεροσκάφη ανήλθαν σε 220 τελείως κατεστραμμένα και περίπου 150 με σοβαρές ζημιές.

Crete15

Είναι ενδεικτικό πως ο Φράιχερ φον ντερ Χάιντε, διοικητής του πρώτου τάγματος αλεξιπτωτιστών που πάτησαν το πόδι τους στο νησί, γράφει στα απομνημονεύματά του: «Η μάχη της Κρήτης αποδείχτηκε εκ των υστέρων ότι ήταν η αρχή προς το άνοιγμα μιας μεγάλης τραγωδίας που έφτασε στο αποκορύφωμά της στο Ελ Αλαμέιν και στο Στάλινγκραντ. Για πρώτη φορά εκεί, στην Κρήτη, στάθηκε απέναντί μας ένας γενναίος και ανελέητος αντίπαλος σ’ ένα πεδίο μάχης που τον ευνοούσε»

Οι στρατιωτικές «πρωτιές» της μάχης

Crete5

Πέρα όλων των άλλων που μπορούν να ειπωθούν, η μάχη της Κρήτης ξεχωρίζει για κάποιες παγκόσμιες πρωτιές. Συγκεκριμένα, τότε παρατηρείται για πρώτη φορά:

1) Εισβολή με τη χρήση σχεδόν αποκλειστικά αερομεταφερόμενων δυνάμεων. Η επικράτηση των ναζί αλεξιπτωτιστών έδωσε μια πύρρειο νίκη. Ήταν τέτοιο το μέγεθος των απωλειών που οδήγησε τους Γερμανούς (κάποιοι λένε προσωπικά τον ίδιο τον Αδόλφο Χίτλερ) στην απόφαση να μην ξαναχρησιμοποιήσουν αλεξιπτωτιστές για ενέργεια αντίστοιχης κλίμακας. Στον αντίποδα, οι Σύμμαχοι αποφάσισαν να οργανώσουν δικές τους δυνάμεις αλεξιπτωτιστών, τις οποίες και χρησιμοποίησαν με σχετική επιτυχία τα επόμενα χρόνια.

Crete4

2) Σχεδόν πλήρης γνώση των σχεδίων εισβολής από τους αμυνόμενους μέσω των υποκλοπών των γερμανικών ασύρματων επικοινωνιών. Ο ίδιος ο Τσόρτσιλ σημείωνε στα απομνημονεύματά του: «Σε κανένα άλλο σημείο του πολέμου δεν ήταν οι υπηρεσίες μας τόσο πλήρως και με ακρίβεια πληροφορημένες».

Crete12

3) Η τεράστιας έκτασης συμμετοχή απλών πολιτών (τουλάχιστον στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο). Οι Γερμανοί ήταν σίγουροι για την γρήγορη επιτυχία τους. Η συμμετοχή, ωστόσο, χιλιάδων αμάχων στις επιχειρήσεις ήταν ένας παράγοντας που δεν είχαν υπολογίσει οι σχεδιαστές της επιχείρησης «Ερμής». Πίστευαν ότι οι Κρητικοί, γνωστοί για τα αντιμοναρχικά τους αισθήματα, θα υποδέχονταν τους Γερμανούς ως ελευθερωτές. Αλλά έπεσαν τραγικά έξω στο δεύτερο σκέλος της εκτίμησής τους αυτής.

Η θρυλική αντίσταση των Κρητών και ο συγκλονιστικός πίνακας του Π. Βλαχάκη

Crete1

Οι Κρητικοί είχαν αφοπλιστεί, όταν ξεκίνησε ο πόλεμος στην Ελλάδα, από το δικτατορικό καθεστώς του Μεταξά που ζήτησε πίσω τα όπλα που είχαν απαλλοτριώσει από ένα στρατώνα οι αντάρτες όταν λίγο καιρό νωρίτερα είχε ξεσπάσει στο νησί μια εξέγερση. Ο Μεταξάς ζήτησε και εκείνα τα όπλα αλλά και τα παλαιότερα που είχαν παραδοσιακά οι Κρητικοί στα σπίτια τους, δήθεν για να εξοπλίσει μονάδες που έφευγαν για το μέτωπο της Αλβανίας, φοβούμενος, όμως, στην πραγματικότητα, μια νέα εξέγερση.

Οι Κρητικοί αισθάνθηκαν χρέος να τα παραδώσουν. Γι’ αυτό άλλωστε οι πρώτοι στίχοι του ριζίτικου κάνουν λόγο για «ξαρμάτωτη Κρήτη»!

Crete16

Πολλές μαρτυρίες -που πλέον στις ημέρες μας αγγίζουν τα όρια του θρύλου- θέλουν τους Κρήτες μαχητές που δεν ήταν οπλισμένοι να ρίχνονται στη μάχη με μαχαίρια ακόμα και με πέτρες.

Δεν είναι οι λίγοι αυτοί που λένε πως πολλοί Γερμανοί αλεξιπτωτιστές σφάχτηκαν με το που έπεφταν στο έδαφος. Άλλοι πάλι λένε πως γυναίκες και άντρες είχαν πάρει τσουγκράνες και τους κάρφωναν ενώ ήταν ακόμα στον αέρα, ή μπλεγμένοι σε δέντρα και τους αποτελείωναν όταν ακουμπούσαν την κρητική γη! Επιβεβαιωμένα, από ιστορικούς υπάρχει η περίπτωση μιας γυναίκας στα Χανιά η οποία σκότωσε έναν ναζί αλεξιπτωτιστή με δρεπάνι καθώς εκείνος πέφτοντας από τον ουρανό μπλέχτηκε σε ένα δέντρο. Πριν προλάβει να κόψει τα σχοινιά για να απελευθερωθεί ήταν ήδη νεκρός…

Κάποιοι λίγοι σκότωναν Γερμανούς ακόμα και πέτρες. Αυτόπτης μάρτυρας σε μια τέτοια ιστορία ο ζωγράφος Πέτρος Βλαχάκης, ο οποίος μετέφερε την εμπειρία του στον καμβά δημιουργώντας έναν συγκλονιστικό πίνακα.

Crete14

Παρών και ο ίδιος στην αιματηρή μάχη του Γαλατά, ο Πέτρος Βλαχάκης είχε πει σε συνέντευξη που είχε δώσει λίγα χρόνια πριν πεθάνει: «Ο Γερμανός είχε δεχθεί μια σφαίρα από το δίκαννο του συγχωριανού μου, Μανώλη Θεοδωράκη. Ο αλεξιπτωτιστής απάντησε τραυματίζοντας θανάσιμα τον Θεοδωράκη. Τότε, ένας γείτονάς του πετάχτηκε κρατώντας μια μεγάλη πέτρα στα χέρια του και τον χτύπησε με όση δύναμη είχε. Το κράνος δεν μπόρεσε να τον σώσει. Σίδερα και κεφάλι έγιναν ένα… Τέτοιο μένος είχε. Έμοιαζε αυτή η εικόνα σα να κατέβηκαν οι πρόγονοι αντάρτες και καπεταναίοι από τα κάδρα και ανακατεύτηκαν με τους υπόλοιπους. Και δεν καταλάβαινες ποιοι ήταν οι γονείς και ποιοι τα κοπέλια»!

Crete17
Το πρωτοσέλιδο της «Βραδυνής» για τη μάχη. Η εφημερίδα είναι εμφανώς λογοκριμένη από τους ναζί εξού και η αναφορά «στις θηριωδίες κατά Γερμανών από αγγλικά κτήνη»

Όταν η Κρήτη καταλήφθηκε από τους Γερμανούς η «απάντηση» στην αντίσταση ήταν ανελέητη. Πρώτος στόχος ήταν οι βρακοφόροι τους οποίους οι ναζί θεωρούσαν κάποιο… επίλεκτο σώμα!

Εκτός από τους βρακοφόρους, ωστόσο, οι Γερμανοί έβαλαν στο στόχαστρό τους και τις γυναίκες οι οποίες επίσης είχαν έντονη αντιστασιακή δράση. Όσες συλλαμβάνονταν υποβάλλονταν σε έλεγχο προκειμένου να διαπιστωθεί αν είχαν στους ώμους τους μώλωπες από κοντάκι όπλου κάτι που έδειχνε αν συμμετείχαν στις μάχες ή όχι. Ανάμεσα στους εκτελεσθέντες των ημερών της γερμανικής εισβολής, άλλωστε, καταγράφονται και 15 γυναίκες.

Crete18

Την πρώτη εβδομάδα της ναζιστικής κατοχής (1-6 Ιουνίου 1941) είχαν εκτελεστεί συνολικά 200 άτομα, ενώ μέχρι την 1η Αυγούστου τουλάχιστον άλλοι τόσοι. Και αυτό ήταν μόνο η αρχή της οργής που διοχέτευσαν στον κρητικό λαό οι κατακτητές ως απάντηση των απωλειών που είχαν στη Μάχη της Κρήτης.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΑΠΟ ΤΗ ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

Δείτε τα βίντεο για τη ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ:

Εξαιρετική είναι και η αναφορά του ΓΙΑΝΝΗ Ε. ΠΑΝΤΕΡΜΑΡΑΚΗ

Μάης 1941 «Η Μάχη της Κρήτης» – Γράφει ο Γιάννης Παντερμαράκης

Μάης 1941 «Η Μάχη της Κρήτης» - Γράφει ο Γιάννης Παντερμαράκης

«Η λεβεντιά ‘ναι μια πληγή που πάντα αίμα τρέχει

θεέ μου και πώς τηνε βαστά εκείνος που την έχει»

(Κρητική μαντινάδα)

Τα ιστορικά γεγονότα ξυπνούν μνήμες και αξίες, που μπορούν να γίνονται δύναμη των μαζών για το τράβηγμα της εξέλιξης της κοινωνίας προς τα μπρος. Οταν όμως πρόκειται για γεγονότα «ηρωικά κατορθώματα», τότε ορθώνονται φωτεινά αναλλοίωτα σύμβολα στους αιώνες. Τέτοια κατορθώματα μόνο οι λαοί που πιστεύουν στο δίκιο και τη λευτεριά μπορούν να τα πετύχουν. Ο κρητικός λαός το ‘δειξε πολλές φορές στην ιστορία του πως ακόμη και στις ήττες, ο ίδιος ήταν νικητής.

«Τον αντρειωμένο μην τον κλαις», λέει το ριζίτικο τραγούδι και οι Κρητικοί το ‘ξεραν καλά όταν έγραφαν το δικό τους έπος, πριν από 78 χρόνια, το Μάη του 1941, στην πρώτη μάχη ενάντια στους χιτλερικούς κατακτητές. Αυτήν που έμεινε στην ιστορία ως «Μάχη της Κρήτης».

Για τη μάχη της Κρήτης έχει γραφτεί πως ήταν μια «παράξενη» μάχη. Τι ήταν αυτό που την έκανε να φαίνεται παράξενη; Η καθολική σχεδόν συμμετοχή και ο άφθαστος ηρωισμός του κρητικού λαού στη μάχη.

Ο στρατηγός Καφάτος γράφει ότι: «Ητο απίστευτον να βλέπει κανείς τον ηρωικόν λαόν της πόλεως των Χανίων πάσης ηλικίας συγκεντρωμένον κατά μάζας εις τον περί το Ωδείον χώρον, ακάλυπτον υπό τη βροχή των βλημάτων των πολυβόλων, αψηφούντα τον θάνατον, τρίζοντα τους οδόντας, με τους γρόνθους συνεσφιγμένους, και ζητούντα όπλα από τους Αγγλους ίνα πολεμήσουν τον επιδρομέα».

Ο διοικητής Χωροφυλακής Ηρακλείου Μ. Πιτικάκης, στο βιβλίο του «Θύελλα στην Κρήτη», γράφει: «Εκατοντάδες άοπλοι πολίτες, κάθε ηλικίας, στην είδηση πως έπεσαν αλεξιπτωτιστές κοντά στα τείχη, συγκεντρώνονται στην “Πόρτα των Χανιών”, έξω απ’ το μπεντένι. Όλοι τρέχουν σαν από σύνθημα στις “Πόρτες”… Τι πάνε να κάνουν άοπλοι όπως είναι, μέσα στη φωτιά και τη βροχή του πυρωμένου σίδηρου των όλμων, των πολυβόλων, των χειροβομβίδων και των αεροπλάνων;.. Πάνε να φράξουν το δρόμο στον εχθρό. Πώς; Τους είναι αδιάφορο. Με τα χέρια, με τα πόδια, θα τον απωθήσουν. Τα κορμιά τους θα βάζουν εμπόδιο… Ζητάνε όπλα».

Ανδρες, γυναίκες, γέροι, παιδιά, πολέμησαν τα τμήματα των αλεξιπτωτιστών, τους «ομπρελάδες», όπως τους έλεγαν, ακόμη και με μαχαίρια, τσεκούρια, αξίνες και πέτρες, χωρίς ούτε στιγμή να δειλιάσουν.

Εύκολα γίνεται αντιληπτό ότι η άμυνα της Κρήτης στηρίχτηκε πρωτίστως στον πατριωτισμό των Ελλήνων, στον ηρωισμό των κατοίκων του νησιού και όσων είχαν φτάσει ως εκεί με την πρόθεση να πολεμήσουν έστω και για μια σπιθαμή λεύτερης ελληνικής γης. Ο ελληνικός λαός, ο λαός της Κρήτης, άνδρες, γυναίκες, ακόμη και παιδιά, αγωνίστηκαν με αυταπάρνηση και αυτοθυσία. Γι’ αυτό και οι κατακτητές, όταν κατέλαβαν το νησί, προέβησαν σε πρωτοφανείς ωμότητες. Μέχρι τον Αύγουστο του 1941 υπολογίζεται ότι εκτέλεσαν πάνω από 2.000 πατριώτες και ξεθεμελίωσαν ολόκληρα χωριά και κωμοπόλεις -όπως η Κάνδανος- επειδή οι κάτοικοί τους είχαν αντισταθεί στη φασιστική επιδρομή. Μ’ αυτού του είδους την πρωτοφανή τρομοκρατία ήθελαν να αποτρέψουν το ενδεχόμενο να υπάρξουν μιμητές στο μέλλον. Μάταια, όμως. Μιμητές υπήρξαν.

Ο ελληνικός λαός πήρε το αίμα των παιδιών του πίσω, οργανώνοντας την Εθνική του Αντίσταση κατά της φασιστικής κατοχής. Από τις αρχές Ιουνίου 1941 δημιουργούνται πλήθος από αντιστασιακές οργανώσεις σε ολόκληρη την Κρήτη, όπως του Μανώλη Μπαντουβά στον Αγ. Σύλλα, του Πετρακογιώργη στις Καμάρες, η ομάδα του Αδάμη Κρασανάκη στη Δίκτη, η Οργάνωση Ανωγείων, η οργάνωση του Ραφτόπουλου στη Βιάννο, η Οργάνωση του Αντ. Γρηγοράκη στον Κρουσώνα, η Οργάνωση του Γ Κατσιά στα Σφακιά, η οργάνωση του Μάντακα στα Λευκά όρη, του Γιώργη Κατσιρντάκη στα Χουστουλιανά, κ.α.

ΧΡΟΝΙΚΟ ΜΑΧΗΣ  ΚΡΗΤΗΣ  (20 – 31 ΜΑΙΟΥ 1941)

Ο Χίτλερ λογάριαζε να καταλάβει την Κρήτη σε 24 ώρες. Χρειάστηκαν οκτώ ημέρες, που καθόρισαν την εξέλιξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

28 Οκτωβρίου 1940 Κήρυξη ελληνοϊταλικού πολέμου.

Νοέμβριος 1940 Η άμυνα της Κρήτης αναλαμβάνεται από τους Βρετανούς. Η 5η Μεραρχία Κρητών μεταφέρεται στην Αθήνα.

15 Απριλίου 1941 Μετά από αλλεπάλληλες συσκέψεις, αποφασίζεται η κατάληψη της Κρήτης από τους Γερμανούς.  Σύμφωνα με το σχέδιο Στούντετ και την απόφαση του Χίτλερ εκδίδεται η υπ’ αριθμόν 28 διαταγή γενικών κατευθύνσεων (ντερεκτίβα) για την υπό συνθηματική ονομασία MERKUR ( ΕΡΜΗΣ) επιχείρηση για την κατάληψη της Κρήτης. Με σκοπό της χρησιμοποίηση της Νήσου Κρήτης σαν αεροπορική βάση εναντίον της Αγγλίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στο β’ 15ήμερο του Απριλίου σχεδιάζεται η μεταφορά Ελληνικών και Βρετανικών δυνάμεων από την ηπειρωτική Ελλάδα στην Κρήτη.

23 Απριλίου: Η Ελληνική  Κυβέρνηση μεταφέρεται στην Κρήτη.

25 Απριλίου: Αποβιβάζεται στην Κρήτη συμμαχική  δύναμη, που αποτελείται από όγκο της 5ης Νεοζηλανδικής Ταξιαρχίας.

28 Απριλίου: Σύσκεψη στα Χανιά , υπό την προεδρία του Έλληνα πρωθυπουργού Εμμανουήλ Τσουδερού για την Στρατιωτική κατάσταση της νήσου. Επίσης πήραν μέρος Έλληνες και Βρετανοί αξιωματικοί .

29 Απριλίου: Έρχεται στην Κρήτη με το επιτελείο του ο Στρατηγός Φράυμπεργκ , διοικητής της Νεοζηλανδικής Μεραρχίας , ο οποίος την άλλη μέρα αναλαμβάνει την διοίκηση των ελληνοβρετανικών δυνάμεων της Νήσου.

14 Μαΐου: Αρχίζουν οι συστηματικοί βομβαρδισμοί της νήσου για την προπαρασκευή των επιθέσεων.

18 Μαΐου: Προσγειώνονται στα αεροδρόμια της Αττικής οι σχηματισμοί των Γερμανικών αεροπλάνων.

20 Μαΐου: Αρχίζει η επίθεση. Την 6:30 πρωινή οι σταθμοί επιτηρήσεως αναφέρουν την προσέγγιση αεροσκαφών. Λίγο αργότερα σφοδροί βομβαρδισμοί ακούγονται στα Χανιά . Ακολουθεί η πτώση την 7:30 πρωινή των αλεξιπτωτιστών ενώ στους τομείς Ρέθυμνο και Ηρακλείου οι αλεξιπτωτιστές θα πέσουν μετά το μεσημέρι.

21 Μαΐου: Οι Γερμανοί εξακολουθούν να ρίχνουν το κύριο βάρος στο Μάλεμε. Η μοίρα του αγγλικού στρατού χτυπά γερμανική νηοπομπή 18 μίλια έξω από τα Χανιά . Βυθίζονται 15 διάφορων ειδών σκάφη και πνίγονται 4.000 Γερμανοί.

22 Μαΐου: Καταλαμβάνεται το χωριό Μάλεμε από τους Γερμανούς . Απόπειρα ανακαταλήψεως του αεροδρομίου από τις ελληνοβρετανικές δυνάμεις αποτυχαίνει. Ο υποστράτηγος Ρίγκελ , διοικητής των γερμανικών δυνάμεων στην Κρήτη, προσγειώνεται με το επιτελείο του στην δυτική όχθη του Ταυρωνίτη.

23 Μαΐου: Το αντιτορπιλικό “Ντικόι” παίρνει από την Αγία Ρούμελη το βασιλιά και την ακολουθία του, ενώ οι Γερμανοί κινούνται προς την Κάντανο.

25 Μαΐου: Καταλαμβάνεται η Κάντανος.

26 Μαΐου: Καταλαμβάνεται ο Γαλατάς.

27 Μαΐου: Αποβιβάζεται στη Σούδα το απόσπασμα των καταδρομών του συνταγματάρχη Λεϋμόκ απο 750 άνδρες που έπαιζε το ρόλο οπισθοφυλακής των βρετανικών δυνάμεων στα Χανιά . Από τον αρχιστράτηγο της Μέσης ανατολής στέλνεται στο διοικητή των Δυνάμεων Κρήτης η διαταγή για την εκκένωση και καταλαμβάνεται η πόλη των Χανίων .

27/5/41 Ο αρχιστράτηγος Μέσης Ανατολής Ουέιβελ αποφασίζει την εκκένωση του νησιού. Στέλνονται πλοία. Πέφτουν τα Χανιά.

28 Μαΐου 1941 Ιταλικά στρατεύματα, προερχόμενα από τα Ιταλοκρατούμενα Δωδεκάνησα, αποβιβάστηκαν στην Σητεία και στη συνέχεια κατέλαβαν όλο το Νομό Λασιθίου. Διοικητής ήταν ο Ιταλός Στρατηγός Άγγελος Κάρτας, που έκανε έδρα του νομού τη Νεάπολη.

28 Μαΐου : Οι Άγγλοι εκκενώνουν το Ηράκλειο.

29 Μαΐου : Οι Γερμανοί καταλαμβάνουν Ηράκλειο και Ρέθυμνο.

30 Μαΐου 1941 Ο διοικητής των συμμαχικών δυνάμεων στρατηγός Φράιμπεργκ αποχωρεί από την Κρήτη.

31 Μαΐου 1941 Το τελευταίο Βρετανικό πλοίο παραλαμβάνει μέρος των συμμαχικών στρατευμάτων. Οι δυνάμεις που δεν κατορθώνουν να επιβιβαστούν και που ο αριθμός τους ανέρχεται σε 5.500 άτομα περίπου, παραδίδονται, συλλαμβάνονται ή καταφεύγουν στα βουνά της Κρήτης.

Το πρωί της 1ης Ιουνίου 1941 έληξε η μάχη της Κρήτης η γερμανική σβάστικα κυματίζει στο Νησί, η κατοχή απλώνεται σ’ αυτό και ταυτοχρόνως αρχίζει και η υψηλόφρονη αντίσταση του Κρητικού λαού

Οι ωμότητες των Γερμανών στην Κρήτη

Κατά κοινή ομολογία οι βαρβαρότητες και οι βανδαλισμοί των Γερμανών του Χίτλερ υπερέβησαν κάθε όριο πολεμικής σκληρότητας. Είναι φρικιαστικά όλα όσα διέπραξαν σε βάρος του Κρητικού λαού, επειδή είχε το θάρρος να τους πολεμήσει, όταν ήρθαν να του πάρουν τον τόπο του και να του στερήσουν την Ελευθερία του, που του είχαν εξασφαλίσει οι πρόγονοί του με αμέτρητες θυσίες και ποταμούς αίματος. Σωστά η ιστορία τούς στιγμάτισε, τους ονόμασε εγκληματίες πολέμου, χαρακτήρισε τα εγκλήματά τους ως ιδιαίτερα ειδεχθή και παρέδωσε τις απάνθρωπες πράξεις τους στην παγκόσμια περιφρόνηση και όνειδος.

Το πέρασμα των Ναζί από την Κρήτη συνοδεύτηκε με στάχτη και αίμα, συντρίμμια και ερείπια, ερήμωση και συμφορά, όλεθρο και δάκρυα. Χωριά ολόκληρα έκαψαν, βομβάρδισαν και ισοπέδωσαν και τα κήρυξαν «νεκρή ζώνη». Πόλεις κατέστρεψαν και λεηλάτησαν, οικογένειες ξεκλήρισαν, αρρώστους και παράλυτους, κωφάλαλους και ανάπηρους σκότωσαν πάνω στα κρεβάτια τους και ανήλικα παιδιά στις αγκαλιές των μανάδων τους. Χιλιάδες παιδιά άφησαν ορφανά και χιλιάδες μάνες έντυσαν στα μαύρα και τις πότισαν ανείπωτη θλίψη.

Σύμφωνα με εξακριβωμένα στοιχεία, σ’ όλη την Κρήτη καταστράφηκαν ολοσχερώς 12.913 οικίες και 11.518 μερικώς. Επίσης, έπεσαν στη Μάχη ή εκτελέστηκαν στη διάρκεια της Κατοχής συνολικά 6.593 άντρες, 1.118 γυναίκες και 869 παιδιά.

Τέλος, έμειναν ορφανά από πατέρα 12.515 παιδιά, από μητέρα 4.457 και από τους δύο γονείς 1.951 παιδιά.

Αυτός είναι ο τρομερός απολογισμός των καταστροφών και των θυμάτων που άφησαν οι Ναζί στην Κρήτη. Έτσι, το νησί των γενναίων έγινε νησί της συμφοράς που οι αναμορφωτές του κόσμου και της νέας τάξης πραγμάτων στην υφήλιο, όπως αυτοαποκαλούνταν οι Ναζί, το βούτηξαν στο βαρύ πένθος και το μετέτρεψαν σε σωρούς ερειπίων. Η Κρήτη όλη θύμιζε ένα νέο Αρκάδι, ένα καινούργιο ολοκαύτωμα κι ένα απέραντο νεκροταφείο από χιλιάδες νιοσκαμμένους τάφους. Τάφους αμάχων, τάφους εκτελεσθέντων για αντίποινα, τάφους πολεμιστών Ελλήνων, τάφους συμμάχων και τάφους Γερμανοϊταλών. Δίκαια ειπώθηκε ότι «η Κρήτη είναι ο μικρότερος χώρος της Γης με τις μεγαλύτερες θυσίες στον απελευθερωτικό και συμμαχικό αγώνα».

Αλλά ας δούμε κάποιες φρικιαστικές γερμανικές ωμότητες στην Κρήτη.

Μετά το τέλος της Μάχης της Κρήτης την 1η Ιουνίου 1941 στο χωριό Αστέρι, πρώην κοινότητα Χαμαλευρίου, γίνεται από τους Γερμανούς η πρώτη ομαδική εκτέλεση σε όλη την Ευρώπη εκτός μάχης, όπου εκτελούνται 12 άνθρωποι, άμαχοι πολίτες..

Η Σφαγή στο Κοντομαρί στις 2 Ιουνίου 1941αφορά στην εκτέλεση των αρρένων χωρικών από απόσπασμα Γερμανών αλεξιπτωτιστών, που είχε δημιουργηθεί για αυτόν το σκοπό.

Στις 3 Ιουνίου 1941 το χωριό Κάνδανος ισοπεδώθηκε, για να μη ξαναχτιστεί πια ποτέ.  Όσοι από τους κατοίκους της έπεσαν στα χέρια τους εξετελέσθηκαν επί τόπου και μερικοί, μάλιστα, ρίχτηκαν ζωντανοί στην πυρά και απανθρακώθηκαν. Ένα, ένα τα σπίτια της ανατινάχτηκαν με δυναμίτιδα στον αέρα». Σε μια μαρμάρινη επιγραφή είχε χαραχθεί η επιγραφή: “Εδώ υπήρχε η Κάνδανος”».

Μετά την καταστροφή της Κανδάνου τα αιμοβόρα κτήνη βάδισαν στην Παλιόχωρα στις 3η Ιουνίου την πυρπόλησαν και εκτέλεσαν –με άγριο τρόπο– 23 κατοίκους της, που για διαφόρους λόγους υγείας, γηρατειών κλπ. είχαν παραμείνει στα σπίτια τους.

Ανάλογες ωμότητες σημειώθηκαν και στα χωριά του Κέντρους στο Ρέθυμνο και ο κατάλογος δεν έχει τελειωμό

Εκτέλεση 36 κατοίκων στο Γερακάρι, τους εκτέλεσαν ανά πέντε και μετά την εκτέλεσή τους, έσερναν τα πτώματά τους και τα έριχναν σ’ ένα παρακείμενο σπίτι, όπου έριξαν μετά βενζίνη και έκαψαν το σπίτι μαζί με τα πτώματα.

Παρόμοια καταστροφή και ανθρώπινα θύματα είχαν και τα χωριά της επαρχίας Βιάννου και Ιεράπετρας, όπου από το απόγευμα της 14ης Σεπτεμβρίου μέχρι την 22α, 2.000 Γερμανοί στρατιώτες πυρπόλησαν 13 χωριά και 300 σπίτια και φόνευσαν 509 άντρες και γυναίκες.

Στις 14 Ιουνίου του 1942  σκότωσαν στο Ηράκλειο 50 πατριώτες που τους χώρισαν σε τριάδες και κάθε τριάδα των μελλοθανάτων την ανάγκαζαν, προτού στηθεί μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα, να θάβει τους τρεις προηγούμενους εκτελεσθέντες συντρόφους της.

Οι βαρβαρότητές τους δεν έχουν τέλος Στο Καστέλι, στα Κουλουκουθιανά Χανίων, στο Κακόπετρο, στο Σταυρωμένο Ρεθύμνου, στα Πλακάλωνα Κισάμου, τα Κωσταδιανά, στον Δραπανιά, στον Αλικιανό, στον Κυρτομάδω στη Καλή Συκιά, στην Ιεράπετρα, στα Ανώγεια, στα Βορίζια, στο Αμάρι….

Πρέπει να τονίσουμε εδώ ότι από τις πρώτες μέρες της Κατοχής οι κατακτητές επιδόθηκαν στο σπορ της λεηλασίας. Κατά διαταγή του Χίτλερ επιτράπηκε στους αλεξιπτωτιστές να κάνουν ό,τι ήθελαν, χωρίς να δίνουν λογαριασμό σε κανέναν. Με τις πράξεις τους αυτές οι Γερμανοί έδιναν την εντύπωση ότι δεν επρόκειτο για ένα σύγχρονο στρατό ευρωπαϊκού κράτους αλλά για άγρια στίφη του Μεσαίωνα.

Εκείνο που δημιουργεί αποστροφή και σοκάρει πραγματικά ήταν η ασέβεια των Ναζί προς τα θεία τα ιερά και τα όσια της πίστης μας. Η βαρβαρότητά τους ήταν τόσο μεγάλη, ώστε χρησιμοποιούσαν τις άγιες εικόνες των εκκλησιών για σκοποβολή ή για καυσόξυλα στα μαγειρεία και, ακόμα, για να φτιάχνουν ξύλινα κιβώτια και να αποθηκεύουν μέσα τους τη λεία τους από τις λεηλασίες των σπιτιών και να τα στέλνουν στη Γερμανία. Το πιο βδελυρό και ανήκουστο βεβήλωσαν αμέτρητους ναούς, γκρεμίζοντας τα ιερά θυσιαστήρια για τον λόγο ότι εμπόδιζαν τα οχυρωματικά τους έργα. Πολλούς ναούς τους μετέβαλαν σε κοιτώνες, μαγειρεία και αίθουσες θεατρικών παραστάσεων. Το ποιο απαίσιο δε όλων, έμπαιναν στις εκκλησίες, έσπαγαν το ιερό σύμβολο του Σταυρού με τον Εσταυρωμένο, ξεγύμνωναν την Αγία Τράπεζα από τις επενδύσεις της, αποπατούσαν πάνω σ’ αυτή και μέσα στις θήκες των ιερών λειψάνων και χρησιμοποιούσαν το Άγιο Δισκοπότηρο ως ουροδοχείο! Αυτός ήταν ο πολιτισμός τους και η σχέση τους με τον Θεό. Αναφέρονται περιπτώσεις που κατέστρεψαν εκ θεμελίων τις εκκλησίες πολλών χωριών. Το θέαμα τότε ήταν αποκαρδιωτικό. Οι ιερές εικόνες, τα ιερά άμφια, το αντιμήσιο, τα εξαπτέρυγα, το Άγιο Ευαγγέλιο, τα τέμπλα σπασμένα και πεταγμένα κάτω, κάπνιζαν μέσα στα ερείπια. Και με αδιαντροπιά οι κτηνάνθρωποι αυτοί δήλωναν: «Εμείς ένα Θεό έχομε τη δύναμή μας και έναν εκπρόσωπο αυτού του θεού μας τον Χίτλερ».

Αλλά εκεί που η ζωή των άτυχων πατριωτών, που συλλαμβάνονταν από τους αιμοβόρους στρατιώτες των Ες-Ες, γινόταν μαρτυρική, ήταν οι φυλακές της Αγιάς Χανίων. Ήταν το κολαστήριο της Κρήτης, όπου πάνω από 20.000 Κρητικοί απ’ όλη την Κρήτη βασανίστηκαν σκληρά και περισσότεροι από 1.000 εκτελέστηκαν.

Τα γνωστά θύματα της θηριωδίας των αλεξιπτωτιστών και των Ναζί, γενικά, κατά τους τρεις πρώτους μήνες της Κατοχής, έφθασαν στο Νομό Χανίων τους 1.423, στο Νομό Ρεθύμνης τους 330, στο Νομό Ηρακλείου τους 918 και στο Νομό Λασιθίου τους 213, συνολικά δηλαδή 2.884 άτομα.

Ακόμη και σήμερα δεν έχει αποδοθεί δικαιοσύνη για τις φρικαλεότητες των Γερμανών κατά του άμαχου πληθυσμού της Κρήτης. Δεκάδες τα χωριά που ακόμη περιμένουν τη δικαίωση για το αίμα που τόσο άδικα χύθηκε από τους κατακτητές.

Παρά όμως τα βασανιστήρια και τις ωμότητες, τις φυλακίσεις, τις εκτελέσεις και τις εξορίες που υπέστησαν οι Κρητικοί, οι Γερμανοί δεν κατάφεραν να κάμψουν το ηθικό τους, δεν εκμηδένισαν τη δυναμικότητά τους και δεν εξανέμισαν την υπερηφάνεια τους. Αυτό μας δίνει το δικαίωμα να υπερηφανευόμαστε ως Κρητικοί.

Κι έτσι φτάνουμε στην καρδιά στην πεμπτουσία της ιστορικής πράξης που λέγεται «Μάχη της Κρήτης» δηλαδή αν η λέξη «Έλληνες» εξακολουθεί να παραπέμπει σε αξίες πέρα από τις τρέχουσες που μας προτρέπουν να κάνουμε αυτό που μπορούμε. Μήπως δηλαδή αυτό που  μας δίδαξε ο Νίκος Καζαντζάκης. «Να κάνουμε αυτό που δεν μπορούμε» εξακολουθεί να χαρακτηρίζει την πεμπτουσία της έννοιας «Ελλάδα» αν την εξετάσει κανείς ιστορικά, φιλοσοφικά, πολιτιστικά, διαχρονικά; Μήπως δηλαδή η αξία του ΟΧΙ των Ελλήνων και στη συνέχεια του ΟΧΙ των Κρητικών έγκειται στο γεγονός ότι μπόρεσαν να πράξουν αυτό που δεν ήταν ανθρωπίνως δυνατό να μπορέσουν να πράξουν λόγω του συντριπτικού γι’ αυτές συσχετισμού δυνάμεων.

Μήπως δηλαδή η ουσία των παραδόσεών μας είναι η υπέρβαση, η αποκοτιά, η θυσία στη υπεράσπιση ορισμένων αρχών απαράβατων. Απαράβατων αλλά τόσο ισχυρών, τόσο δυνατών και τόσο ζωντανών που να κάνουν τον απλό Λαό της Κρήτης να σηκωθεί και να αψηφήσει τον θάνατο, γιατί κάποια φωνή μέσα του τού έλεγε: «Ίσαμε εδώ! Από το σύνορο αυτό του Χρέους και πέρα δε θα σε αφήσω να περάσεις. Ας είσαι και δράκος. Ας είσαι και ο Χίτλερ. Ας είσαι και ο ίδιος ο διάβολος. Έτσά μ’ εγώ!». Και αλίμονο μας, συμπατριώτες και φίλοι, αν σβήσει από τα χείλη μας κι από τα χείλη των γενεών που έρχονται αυτό το «Έτσαμ’ εγώ».

Από την άποψη αυτή η Μάχη της Κρήτης δεν αποτελεί μόνο ένα στρατιωτικό ιστορικό γεγονός αλλά κυρίως μια ολόκληρη Φιλοσοφία, ένα ηθικό Σύμβολο, μια πράξη που επανατοποθετεί τον Άνθρωπο στο βάθρο του ημιθέου.

Ειδικά στις σημερινές δύσκολες ώρες που περνάει η ανθρωπότητα με την καταπάτηση των ανθρώπινων αξιών,  την περιφρόνηση στο δίκαιο και στα δικαιώματα των λαών,  με τη σφαγή αθώων αμάχων από κάποιους σύγχρονους σιδερόφρακτους που μας οδηγούν σταθερά σε μια μέρα πλανητική νύχτα με κυρίαρχο το Νόμο του Ισχυρότερου,  το Νόμο της Ζούγκλας,  σ’ αυτές λοιπόν τις βαριές ώρες η Μάχη της Κρήτης έρχεται να μας θυμίσει ότι δεν είναι υποχρεωτικό να νικάει πάντοτε ο πιο δυνατός και ο πιο αδίστακτος.

Αυτό γιατί ένα βασικό στοιχείο που χαρακτηρίζει έως σήμερα τη ζωή των ανθρωπίνων κοινωνιών και των ανθρώπων γενικά είναι η ακατανίκητη έλξη τους από ιδανικά όπως η Ελευθερία,  το Δίκαιο,  η Ανθρώπινη Αξιοπρέπεια και η Ειρήνη.  Όσοι περιφρονούν αυτές τις αρχές,  όσοι μεθυσμένοι από τη δύναμή τους πιστεύουν πως θα αλλάξουν αυτές τις βασικές ανθρώπινες ιδιότητες και θα μεταβάλουν τους λαούς σε δούλους και υποτελείς,  θα έρθει η στιγμή κάποτε να μετανιώσουν για την έπαρση και την αλαζονεία τους.».

Τιμή και δόξα στους νεκρούς και ζωντανούς ήρωες της Μάχης της Κρήτης. Ο εορτασμός της επικής αυτής επετείου, αποτελεί την καλύτερη διαβεβαίωση και υπόσχεσή μας, ότι το φωτεινό τους παράδειγμα μας οδηγεί. Ένα χρέος στην μνήμη τους.

ΓΙΑΝΝΗΣ Ε. ΠΑΝΤΕΡΜΑΡΑΚΗΣ

0 0
Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleppy
Sleppy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *